De voorgestelde Zelfstandigenwet moet vooraf duidelijker maken wanneer een professional als zelfstandige kan werken. Voor publieke opdrachtgevers biedt dat perspectief. Maar een toets, contract of broker neemt de verantwoordelijkheid voor de dagelijkse samenwerking niet weg. Zorgvuldige inhuur vraagt om samenhang tussen de professional, de opdracht en de feitelijke uitvoering.
Wat verandert er met de Zelfstandigenwet
Het kabinet heeft de Zelfstandigenwet op 1 oktober 2026 in internetconsultatie gebracht. Reageren kan tot en met 29 oktober 2026. De beoogde inwerkingtreding is januari 2028. Het voorstel is dus nog geen geldend recht; de inhoud en planning kunnen nog veranderen.
De kern is een combinatie van twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de ondernemer. De werkrelatietoets kijkt naar de manier waarop die ondernemer een specifieke opdracht uitvoert.
De zelfstandigentoets omvat in het consultatievoorstel onder meer een ondernemersbasis, zoals een KVK-inschrijving en verantwoordelijkheid voor facturatie, meerdere opdrachtgevers en uitgaven aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s. Het voorstel gaat uit van ten minste drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en voorgaande kalenderjaar samen. Het minimumbedrag voor risicovoorzieningen moet nog worden vastgesteld.
De werkrelatietoets kijkt naar de bedoeling om buiten een arbeidsovereenkomst te werken, vrijheid bij de uitvoering, vrijheid om werktijden en werkplek te bepalen en werken voor eigen rekening en risico. Voor werk dat noodzakelijk op een bepaalde locatie of een bepaald moment plaatsvindt, voorziet het voorstel in uitzonderingen. Een belangrijk verschil met het huidige beoordelingskader op basis van het Deliveroo-arrest is dat het inbeddingscriterium niet langer een obstakel oplevert voor het inhuren van een zelfstandige.
Wie aan beide toetsen voldoet én daadwerkelijk volgens die voorwaarden werkt, valt volgens het voorstel binnen een wettelijke ‘veilige haven’. Voldoet iemand niet, dan is diegene niet automatisch werknemer. De arbeidsrelatie moet dan worden beoordeeld volgens het bestaande wettelijke kader.
Waarom een opdrachtcheck alleen niet volstaat
Een beoordeling van de opdrachtomschrijving blijft nuttig. Zij helpt vooraf duidelijk te maken wat het beoogde resultaat is, welke expertise nodig is en welke ruimte de professional krijgt.
Maar een tekst vertelt niet het hele verhaal. Zij laat bijvoorbeeld niet zien hoe iemand buiten deze opdracht onderneemt. Ook onder de huidige regels wegen ondernemerskenmerken mee in de beoordeling. De voorgestelde Zelfstandigenwet maakt daar afzonderlijke voorwaarden van.
Voor Flextender volgt daaruit een praktische lijn: beoordeel het ondernemerschap van de professional, de opdracht en de uitvoering in samenhang. Een DBA-check die uitsluitend naar de opdrachttekst kijkt, is daarvoor te beperkt.
Denk aan een zelfstandig adviseur die wordt ingehuurd om een beleidsadvies op te leveren. Als die adviseur gaandeweg dagelijks taken krijgt toegewezen en feitelijk een reguliere teamfunctie vervult, is dat aanleiding om de arbeidsrelatie opnieuw te beoordelen. Een goed geformuleerde opdracht voorkomt zo’n verandering niet.
Waarom een broker geen automatische DBA-vrijwaring geeft
ZZP Nederland waarschuwde in september 2026 voor schijnveiligheid bij inzet via intermediairs. De kern van de kritiek: een extra contractuele schakel verandert niet vanzelf hoe opdrachtgever en professional samenwerken. De vereniging vraagt bovendien aandacht voor transparante kosten, keuzevrijheid en bescherming van betalingen.
Ook de Rijksoverheid benadrukt dat een bemiddelings- of intermediairconstructie het risico op schijnzelfstandigheid niet wegneemt. De praktijk blijft bepalend. De Belastingdienst stelt daarnaast dat modelovereenkomsten alleen zekerheid geven wanneer partijen daadwerkelijk volgens de overeenkomst werken.
Daar komt een belangrijk onderscheid bij. Het voorstel verduidelijkt de arbeidsrechtelijke beoordeling, maar wijzigt de regels voor fictieve dienstbetrekkingen niet. Ook zonder arbeidsovereenkomst kunnen daardoor onder omstandigheden verplichtingen voor loonheffingen bestaan, bijvoorbeeld bij tussenkomst.
Wat een professionele inhuurpartner wél moet toevoegen’
Voor Flextender ligt de meerwaarde van een inhuurpartner in een transparant en controleerbaar proces. Publieke opdrachtgevers zouden hun dienstverlening daarom op zes punten moeten beoordelen:
- Onafhankelijke en open markttoegang. Geef geschikte leveranciers en zelfstandigen toegang op basis van heldere, objectieve criteria binnen de geldende aanbestedingsprocedure.
- Controleerbare beoordeling. Leg vast welke informatie is gebruikt, welke afweging is gemaakt en wie het besluit heeft genomen. Maak onzekerheden zichtbaar.
- Transparante tarieven en voorwaarden. Zorg dat duidelijk is welk tarief de professional ontvangt, welke vergoeding de intermediair rekent en welke verplichtingen partijen aangaan.
- Monitoring tijdens de opdracht. Controleer op afgesproken momenten en bij relevante veranderingen of de praktijk nog aansluit op de beoordeling. Denk aan verlenging, gewijzigde taken of andere aansturing.
- Veilige en voorspelbare betaling. Maak betalingstermijnen, factuurgoedkeuring en verantwoordelijkheden inzichtelijk. Beoordeel ook wat er gebeurt bij betalingsproblemen of uitval van een partij in de keten.
- Een volledige audittrail. Bewaar een navolgbare historie van de aanvraag, beoordeling, afspraken, wijzigingen en vervolgacties.
Dit zijn uitgangspunten voor goed opdrachtgeverschap. Ze vormen geen afzonderlijke wettelijke vrijwaring.
Wat publieke opdrachtgevers nu al kunnen doen
Wachten op definitieve wetgeving is niet nodig om het inhuurproces te verbeteren. Begin met een overzicht van lopende opdrachten, contractpartijen en de feitelijke samenwerking. Waar sluiten afspraken en uitvoering op elkaar aan, en waar ontstaan vragen?
Verdeel vervolgens de verantwoordelijkheden. Wie beoordeelt de opdracht? Wie controleert relevante ondernemersinformatie? Wie bespreekt de werkwijze met de professional? En wie grijpt in wanneer de samenwerking verandert? Betrek daarbij inkoop, HR, juridische zaken en de verantwoordelijke manager.
Richt het dossier en het VMS zo in dat beoordelingen, besluiten en wijzigingen terug te vinden zijn. Leg vast welke informatie nodig is en voorkom onnodige gegevensverzameling. Gebruik de voorgestelde toetsen om mogelijke gevolgen voor beleid, processen en systemen te verkennen, terwijl u lopende arbeidsrelaties blijft beoordelen volgens de huidige regels.
Plan tot slot een herbeoordeling bij relevante wijzigingen. Een verlenging vraagt niet alleen om een nieuwe einddatum, maar ook om de vraag of de opdracht en werkwijze nog passen bij de gekozen contractvorm.
Zekerheid vraagt om een proces dat in de praktijk klopt
De voorgestelde Zelfstandigenwet biedt uitzicht op een beter structureerbare beoordeling vooraf. Voor publieke organisaties is dat vooral een aanleiding om de verbinding tussen selectie, contractering en uitvoering te versterken.
Zekerheid ontstaat niet door een extra contractuele schakel, maar door een transparant en controleerbaar inhuurproces dat ook in de praktijk klopt.
Wilt u weten wat de voorgestelde Zelfstandigenwet betekent voor uw inhuurproces? Flextender helpt publieke organisaties de impact op beleid, processen en systemen inzichtelijk te maken.
Stand van zaken: oktober 2026.
Bronnen
Geraadpleegd op 5 oktober 2026. Klik op een titel om de bron te openen.
- Rijksoverheid
Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp’ers — 1 oktober 2026 - Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Internetconsultatie Zelfstandigenwet — 1–29 oktober 2026 - Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Conceptwettekst Zelfstandigenwet — consultatieversie oktober 2026 - Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Concept memorie van toelichting Zelfstandigenwet — consultatieversie oktober 2026 - Vereniging ZZP Nederland
Zelfstandigen betalen hoge prijs voor schijnveiligheid via intermediairs — 22 september 2026 - Rijksoverheid
Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid - Belastingdienst
Algemene modelovereenkomsten downloaden